Nieuwe stemtechnieken

Er wordt gewerkt met Universal Voice System, Estill Voice Training, Pahn methode, Lax Vox en Vocal Leadership.

Estill Voice Training.

Toen ik een jaar of 20 geleden met de Estill Voice Training kennis maakte, was ik aanvankelijk heel sceptisch. Hoezo moest alles ineens anders, er is toch altijd al goed lesgegeven? En zó technisch georiënteerd, wat heeft dat met muziek te maken? Maar na een aantal dagen de cursus gevolgd te hebben, merkte ik dat de oefeningen echt interessant waren en werkelijk effect hadden.

Hoe leuk was het voor mij om, als “beschaafde operazangeres”, ongegeneerd te leren blèren! En het bleek dat, als je op de goede manier blèrt, het absoluut niet schadelijk is voor de stem. Wanneer je leert welke spieren in en rond het strottenhoofd en in je lichaam je moet aanspannen om een bepaalde klank te maken dan kun je leren zingen in alle stijlen. Het is een vocale work-out, waar je de verschillende spieren geïsoleerd traint, daarna kun je als in een recept, de verschillende spierbewegingen bij elkaar voegen om b.v. een klassieke, opera, musical, pop-, jazz- stem te laten klinken. Zo leerde ik mijn stem op een hele nieuwe en verassende manier kennen en kon ik toch musical en pop zingen.

EVT werkt met het VoicePrint programma, waarbij je je stemgeluid in beeld ziet en je daardoor ook visuele feedback krijgt over je klank. Ik was zo enthousiast over al deze nieuwe ontwikkelingen, dat ik meteen de docenten opleiding ben gaan volgen en voelde de behoefte om deze methode met zoveel mogelijk mensen te delen. Wat blijkt is, dat als je de oefeningen regelmatig doet, je muzikaliteit vanzelf gebruik gaat maken van de nieuwe mogelijkheden en je steeds meer kunt zingen wat je innerlijk voelt, niet langer gehinderd door zangtechnische onkunde. 

Universal Voice System

Na jaren intensief lesgeven met de Estill Voice Training technieken heb ik me verdiept in het Universal Voice System en ben ik aan het Universal Voice Institute gaan studeren. In Januari 2018 heb ik deze docenten opleiding met goed gevolg afgesloten.

Een hele fijne en zeer, zeer complete methode die de stem in kaart brengt. Didactisch een heel andere benadering, dat vond ik heel interessant. Eerst de klank analyseren en daarna pas, als de leerling het wil, de achterliggende anatomie uitleggen. Er horen 1000 voorgezongen en ingespeelde oefeningen bij deze methode, voor mannen en vrouwen apart. Dat maakt het makkelijker voor de leerlingen om thuis te oefenen. Ook kan er een “Personal Voice Plan” gemaakt worden, waarbij je stem in kaart wordt gebracht zoals het nu klinkt en zoals je zou willen dat het gaat klinken. Via bijpassende oefeningen kun je dan je zangdoel bereiken.

Het Universal Voice System heeft 8 klankkenmerken in kaart gebracht, waarmee alle mogelijke klanken met de stem kunnen worden gemaakt. Deze klankkenmerken zorgen ervoor dat de communicatie tussen docent en leerling veel duidelijker, helderder en makkelijker is. Doordat je elk klankkenmerk een ander level kunt geven, ontstaat er een grote variëteit aan mogelijkheden en een immens grote klankrijkdom. Ook leer je eenvoudig hoe je zowel pop/rock als klassieke effecten op een gezonde en leuke manier kunt maken.

PAHN methode.

Bij prof.dr.dr Johannes Pahn volgde ik een aantal cursussen speciaal voor zangdocenten. Hij was zanger / trompettist / Logopedist / KNO-arts en foniater. Hij ontwikkelde een methodiek die is toe te passen in de stemtherapie, stemscholing en in de zangstemtherapie. De techniek wordt eerst in de spreekstem geoefend en toegepast, voordat de zangstem kan worden getraind. Door nasaleren (de stem klinkt dan door de neus en de mond tegelijk) ontspannen de hefspieren van het strottenhoofd. Veel stemstoornissen ontstaan door het optrekken van het strottenhoofd, waardoor heesheid en stemvermoeidheid kan ontstaan. De Pahn oefeningen bevorderen het ontspannen stemgeven en uiteindelijk een boventoonrijkere en dus draagkrachtiger stem.

Lax Vox: Het herstellen van de stem.

Herstellen doet de stem na vocale belasting voornamelijk in de nacht wanneer de stemplooien niet of weinig vibreren. De slijmvliezen in de stemplooi, de lamina propria, herstellen zich dan. Er wordt vocht teruggevoerd naar de stemplooi, de stemplooi wordt gehydrateerd. Hierdoor klinkt de stem de volgende dag weer helderder.

Uiteraard zijn er momenten dat het normale herstel in de nacht niet voldoende is. In zo’n situatie moeten we zelf herstelwerk doen in de vorm van oefeningen. Oefeningen die ertoe leiden dat de gel laag (lamina propria) en de spierlaag goed vrij kunnen vibreren.

De laatste tijd is de Lax Vox methode erg in opkomst voor sneller herstel van de stemplooien. Er zijn diverse oorzaken voor het versnelde herstel. De boven-ademdruk wordt groter en de onder-ademdruk lager (onder en boven de glottis), waardoor er meer balans is in boven- en onderdruk rond de stemplooien. De spiermassa kan ontspannen  werken en herstellen. Daarnaast wordt door de pulserende beweging van de bovendruk het instrument, de larynx, gemasseerd. Universal voice heeft speciale Lax Vox oefeningen ontwikkeld om de hoogte en de laagte te trainen van je stemomvang en om met minder ademdruk te leren zingen.

Vocal Leadership

En toen kwam Vocal Leadership op mijn pad. Wat een muzikale pret heb ik beleefd tijdens de opleiding aan het Codarts Conservatorium. Na het jarenlang heel technisch bezig te zijn geweest met mijn leerlingen, was het heerlijk om via heel veel muzikale spelletjes en oefeningen te werken aan mijn eigen muzikale ontwikkeling. En daar profiteerden mijn leerlingen en koor- en ensemble leden natuurlijk ook meteen van! Want ik heb, wat ik bij Vocal Leadership geleerd heb, meteen geïntegreerd in mijn lespraktijk. Muzikale Icebreakers, grappige en zeer leerzame ritme oefeningen, bodypercussion, circle songs, improvisatie!

In December 2019 heb ik het examen de Two Year Course Vocal Leadership met goed gevolg afgelegd. Wat is Vocal Leadership: Vocal Leadership is de vernieuwende manier van koor leiden! De Basis ligt in de methode ‘The Intelligent Choir’, die in de afgelopen tien jaar is ontwikkeld in Denemarken door Jim Daus Hjernøe. Sinds 2015 wordt de methode aangeboden op Codarts Hogeschool voor de Kunsten Rotterdam. De term ‘koordirectie’ wordt vervangen door ‘vocaal leiderschap’. Het grootste speerpunt van de methode is dat de verantwoordelijkheid voor de muziek wordt gedeeld met de koorleden. Er wordt een combinatie gemaakt van het werken vanaf bladmuziek en het vergroten van de muzikale ‘comfort zone’ door te werken met improvisatie. De oorsprong van Vocal Leadership ligt in de Scandinavische, ritmische koormuziek, maar zoals uit de titel blijkt is de methode stijlvrij.